Diensten  
Home
Lezingen en presentaties
Namebranding
Teksten
Filmproducties
Public relations
Media exposure
Advertenties
Websites

 Bedrijfsinformatie  
Algemeen
Contact
Privacyverklaring
Routebeschrijving
Nieuws

 Collecties  
Modelbouw
Barbies
Camera's
Route 66
Mammoetologie

 Faciliteiten  
Linken
Statistieken


 Over duikboten   
In een recente Telegraaf stond een foto van een duikboot die bij de RDM in Rotterdam werd uitgeladen. Het artikel ging over wapentuig dat nog steeds door het armlastige Griekenland wordt gekocht en deze duikboot moest daar een voorbeeld van zijn. Nee dus, de foto dateert uit het jaar 2000 en de onderzeeboot ms. Zwaardvis werd op transport gesteld naar Maleisië, waar hij als oefenobject gebruikt zou worden. Ik was er natuurlijk bij en maakte deze foto die via het ANP verspreid werd en in veel bladen werd gepubliceerd. Aan de namen op de SPMT motoren is te zien dat Mammoet kort daarvoor door Van Seumeren was overgenomen. Het was nog voor de berging van de Kursk en het was de gewoonste zaak van de wereld dat je Mammoet Transport in die tijd regelmatig in het nieuws tegenkwam, met of zonder duikboten. Vreemd genoeg werd mij in hetzelfde jaar door de nieuwe eigenaar Frans Van Seumeren zonder enige aanleiding of reden verzocht afscheid te willen nemen van het bedrijf waarvoor ik 25 jaar lang op onnavolgbare manier de publiciteit had behartigd. Maar dat is een heel ander verhaal.

Mammoet Salvage gaat misschien in 2011 wederom een onderzeeboot bergen. De opdracht werd reeds op 30 januari 2008 gegeven en betreft het bergen van het wrak van een Duitse onderzeeër uit de 2e Wereldoorlog. De U-864 ligt op 150 meter diepte bij het eiland Fedje voor de kust van Noorwegen met een lading bestaande uit onder andere 67 ton kwik in 1857 stalen flessen. Begin 2003 ontdekte de Noorse Marine het wrak en uit onderzoek bleek dat verschillende flessen al waren doorgeroest en lekten. Er zijn in Noorwegen echter twee kampen die een tegengestelde mening over een eventuele berging hebben. Het is dus nog niet zeker of de U-864 gelicht gaat worden en er zijn veel voorstanders die de wraklokatie willen afdekken op de Tsernobyl manier.

Het verhaal over de ondergang van de U-864 laat zich lezen als een spannend jongensboek. Kapitein Ralf-Reimar Wolfram met een 50-koppige bemanning en 18 Duitse en 2 Japanse ingenieurs en wetenschappers, vertrok op 5 december 1944 uit Kiel. De missie van de U-864 was om militair equipement naar Japan te vervoeren, waaronder Messerschmitt straalmotoren, V2 onderdelen en het nu weglekkende kwik. De onderzeeboot was voor vertrek uitgerust met een snorkelmast die niet helemaal naar behoren werkte. Op 9 december arriveerde het schip in Horten, Noorwegen waar de nodige reparaties werden verricht.

De volgende stop was in Bergen, maar de U-864 liep aan de grond en ging naar Farsund voor inspectie en reparatie. Pas op 5 januari 1945 kwam de U-648 in Bergen aan. De onderzeeboot liep lichte schade op toen de haven van Bergen op 12 januari werd gebombardeerd door 33 RAF bommenwerpers. Na reparatie van de schade en justering van de snorkelmast maakte de onderzeeboot verschillende proefvaarten. In de tussentijd was er een Britse onderzeeboot onder commando van luitenant James ‘Jimmy’ S. Launders vertroken uit Lerwick op de Shetland eilanden naar Fedje ten noorden van Bergen.

Op 6 februari 1945 passeerde de U-864 Fedje zonder opgemerkt te worden. Ze kreeg echter problemen met de motor en kreeg het bevel naar Bergen terug te keren. Een nieuw escorte vaartuig zou op 10 februari in Hellisoy worden toegevoegd, maar op 9 februari hoorde men op de HMS Venturer de lawaaiige defecte dieselmotor van de Duitse sub en werd een periscoop gesignaleerd. In een ongebruikelijk lange ontmoeting tussen de onderzeeboten, wachtte Launders 45 minuten tevergeefs op het boven water komen van de U-864 en besloot toen in actie te komen. Toen Ralf-Reimar Wolfram zich realiseerde dat ze gevolgd werden door een Britse onderzeeboot, terwijl hun escorte nog niet in zicht was, volgde hij een zigzag koers om aan de torpedo’s te kunnen ontsnappen.

De Venturer had slechts acht torpedo’s (vier in de lanceerbuizen en vier om te herladen) tegenover 22 aan boord van de U-864. Na drie uur kat en muis spel besloot Launders een calculatie te maken van zijn tegenstanders zig-zag koers en lanceerde een viertal torpedo’s die na 4 minuten hun doel moesten bereiken. De eerste torpedo werd gelanceerd om 12.12 uur en vervolgens nummer twee, drie en vier om de 17 seconden. Daarna liet Launders zijn onderzeeboot snel duiken om eventuele torpedo’s van zijn tegenstander te ontwijken. De mensen op de U-864 moeten de torpedo’s hebben horen aankomen en ook kapitein Wolfram liet zijn schip een snelle duikbeweging maken in combinatie met een scherpe bocht. Hij wist de eerste drie torpedo’s te ontwijken, maar stuurde zijn schip onwetend in het pad van de vierde. Het was de eerste en enige keer dat een onderzeeboot opzettelijk een andere onderzeeboot heeft vernietigd terwijl ze beide onder water waren. De U-864 implodeerde, brak in tweeën en vond met de complete bemanning een zeemansgraf op 150 meter diepte op twee zeemijlen ten westen van het eiland Fedje.

In 2003 werd het wrak op aanwijzing van lokale vissers door de Noorse Marine gevonden. Al gauw werd het duidelijk dat het 2400 ton wegende wrak met de flessen kwik en op scherp staande torpedo’s een potentieel gevaar voor de omgeving vormt. De huid van de onderzeeboot, oorspronkelijk 5 mm dik, was op sommige plaatsen door roestvorming nog maar 1 m dik en kwik sijpelde al uit de metalen flessen. In een drie jaar durende studie van de Norwegian Coast Administration werd geadviseerd om het wrak af te dekken met 12 meter zand met grind en beton als versterking. Lokale instanties hadden echter veel kritiek op deze oplossing en hadden de voorkeur voor een berging.

Op 11 november 2008 gaf de Norwegian Coastal Administration aan Mammoet Salvage BV opdracht in de vorm van een 'letter of intent' om de onderzeeboot met lading te bergen. Dit op grond van een goed uitgewerkt bergingsplan waarbij geen duikers ingezet hoeven worden en alles op afstand wordt gecontroleerd. Mammoet’s reputatie van de berging van de Russische atoomonderzeeër Kursk speelde hierbij ook een rol. Volkomen onverwacht werd de naar schatting 1 biljoen Noorse kronen (172 miljoen US dollar) kostende operatie, gepland voor 2010, uitgesteld met de argumentatie dat er nog diepgaand onderzoek moest worden verricht voordat er tot berging kan worden overgegaan.

Een interessant en goed gedocumenteerd artikel hierover is te lezen in de Volkskrant van 1/12/08 en op deze website is tevens een animatie van de berging te zien: www.volkskrant.nl/vk/nl/2686/Binnenland/article/detail/909148/2008/12/01/Hitlers-wanhoopsdaad.dhtml




 Gerelateerd  
  • www.volkskrant.nl/vk/nl...
  • Meer door.. Aad
  • Meer van.. Mammoetologie

  •  Artikel opties  
  • Email artikel
  • Afdrukversie artikel