Diensten  
Home
Lezingen en presentaties
Namebranding
Teksten
Filmproducties
Public relations
Media exposure
Advertenties
Websites

 Bedrijfsinformatie  
Algemeen
Contact
Routebeschrijving
Nieuws

 Collecties  
Modelbouw
Barbies
Camera's
Route 66
Mammoetologie

 Faciliteiten  
Linken
Kalender
Peilingen
Statistieken


 Jumbo   
Het woord ‘jumbo’ wordt gebruikt als een algemene benaming voor een olifant. Het heeft een bepaalde analogie met 'mammoet' en staat voor groot of gigantisch zwaar. In het bedrijfsleven kom je het woord ondermeer tegen in de naam van een supermarktketen en ook als een zware-lading scheepvaartbedrijf. En niet te vergeten als merknaam van een bekende spelletjes fabrikant. Het grote vliegtuig Boeing 747 werd al snel bekend onder de naam jumbojet en was in 1964 het eerste Nederlandse voegwoord dat ‘-jumbo’ in zijn naam had. Oorspronkelijk is het woord jumbo in onze taal gekomen door een olifant uit Afrika die eind negentiende eeuw uitgroeide tot wereldster.

In 1862 vingen Arabische jagers het dier in Oost-Afrika en verkochten het door aan een Italiaanse koopman, waarna de olifant via korte verblijven in Duitsland en Frankrijk, in 1865 in de dierentuin van Londen belandde. Tijdens zijn verblijf in de London Zoological Gardens, van 1865 tot 1882, stond hij al bekend als een van de grootste olifanten ter wereld. De naam Jumbo voor dit gigantische beest was dan ook zeer toepasselijk. Vermoedelijk is de naam een afkorting van mumbo-jumbo, dat in de Afrikaanse taal Mandingo zoveel betekent als ‘voorwerp van vrees’, ‘medicijnman’ of ‘fetisj’. Zeker is dit echter niet, naam kan ook ontleend zijn aan het Oost-Afrikaanse Swahili, waarin het woord jumbe ‘baas’ of ‘leider’ betekent.

Jumbo groeide op in de Londense dierentuin en werd hét cultdier van de Londense Zoo, het dier raakte alom geliefd. Met name koningin Victoria en de koninklijke familie waren grote fans Jumbo. De bezoekers, ook kinderen, mochten voor een penny op Jumbo’s rug zitten en op diens gigantische lijf een rondje door de dierentuin maken. Want gigantisch was Jumbo: het reuze-exemplaar woog op zijn top ongeveer 5900 kilogram, met een schouderhoogte van 3,70 meter. Met zijn kop erbij torende hij minstens vier meter boven de grond uit. Het kolossale beest moest natuurlijk veel eten om in vorm te blijven. Elke dag verstouwde Jumbo maar liefst 91 kilo hooi, een emmer aardappelen, vijftien broden, een partij uien en vijf liter water vermengd met whisky(!).

De London Zoological Gardens besloot in 1881-1882 om Jumbo te verkopen. Niet alleen had de olifant regelmatig woedeaanvallen, vermoedelijk vanwege zijn ongewone groeitempo, ook waren zijn verzorgers bang dat Jumbo compleet zou gaan flippen als zijn vaste begeleider Matthew “Scotty” Scott overleed. De Amerikaanse impresario, circusuitbater en talentenscout Phineas Taylor Barnum (1810-1891) besloot om de olifant voor $10.000 te kopen, omgerekend naar vandaag circa $250.000. Bijzonder is dat ‘barnum’ volgens de Dikke Van Dale als voorvoegsel ‘reusachtig’ betekent, dus hetzelfde als jumbo.

Eind maart 1882 stopte men Jumbo in een grote kist. Toen het getij gunstig was, en Jumbo een flink ontbijt en een partij bier achterovergeslagen had, kon het schip Assyrian Monarch met de olifant aan boord aan de oceaanreis beginnen. Aan boord waren ook 600 opvarenden, onder wie naast 90 bemanningsleden vooral Joden die naar de Verenigde Staten emigreerden. Er was voldoende proviand aan boord voor Jumbo, waaronder 65 hooibalen, 140 kilo scheepsbiscuits en 50 witte broden. Na een goede reis van bijna twee weken kwam het schip op 9 april 1882 aan in de haven van New York. Verscheidene journalisten gingen aan boord en Jumbo kreeg een fles whiskey om te drinken op de goed verlopen reis. Op de kade stonden ongeveer 10.000 toeschouwers die de olifant een warm welkom bezorgden. Er was sprake van een ware Jumbomania.

De olifant via Broadway naar het circus op Madison Square Garden brengen, was nog niet zo eenvoudig. Acht paarden en 500 man kregen de kooi niet in beweging, waarna acht extra paarden werden ingezet en twee andere olifanten om de kooi in beweging te brengen. Toen lukte het wel en begaf de stoet zich naar het circus. Tijdens Pasen 1882 maakte Jumbo zijn debuut in het circus Barnum & Bailey in New York. Het circus trok dagelijks liefst 20.000 bezoekers. Elk jaar maakte Jumbo een binnenlandse tournee. Een aardige anekdote is dat Jumbo en zijn begeleider Scotty, die was meeverhuisd met zijn troeteldier, elke avond voor het slapengaan samen een flesje bier leegdronken. Op een dag was Scotty in slaap gevallen, nog voor het flesje bier leeg was. Jumbo tilde Scotty voorzichtig op en zette hem naast het flesje bier neer, zodat hij het gerstenat alsnog kon opdrinken.

In zijn eerste jaar in New York verdiende Jumbo $1.5 miljoen dollar voor het circus. Geschat wordt dat 16 miljoen volwassenen en vier miljoen kinderen hem live zagen optreden. Op 15 september 1885 kwam Jumbo op een tragische manier om het leven op een spoorweg in St. Thomas, Ontario, in Canada. Rond 21.30 uur liep de dierenstoet na een optreden langs een spoorlijn, toen er onverwacht een trein naderde. De machinist probeerde de trein op tijd te stoppen, maar dat mislukte. De trein raakte het kleine olifantje Tom Thumb, die in een sloot geslingerd werd. Jumbo, die voor haar liep, zette het op een rennen. Hij kwam echter onder de locomotief terecht, werd 90 meter meegesleept en met zwaar hoofdletsel overleed hij binnen enkele minuten. De locomotief en wagon raakten ontspoord en werden verwoest. (Bron: www.historiek.net)




 Gerelateerd  
  • Meer door.. Aad
  • Meer van.. Mammoetologie

  •  Artikel opties  
  • Email artikel
  • Afdrukversie artikel